Schooltv Beeldbank

De VOC in Batavia

Een gevecht om specerijen

De VOC bracht Nederland grote rijkdom. We zijn trots op het succes van deze wereldwijde onderneming. Maar is die trots terecht? In deze clip zie je hoe de VOC de bevolking van een heel eiland doodde ter bescherming van de handel.

Voor:
PO, groep 4 - VO, klas 3
Lengte:
3:38 minuten
Online tot:
Onbeperkt
Vakgebied:
VO: Geschiedenis > 06. Regenten en vorsten (1600 - 1700) > Wereld
PO: Geschiedenis > 06. Regenten en vorsten (1600 - 1700) > Wereld
Waardering:
1751 beoordelingen - 45823 keer bekeken
URL
?
?

Wat is dit?

Dit is een link naar de pagina waar deze clip op staat. Deze kan je kopiëren en in een presentatie, digitale les of website plaatsen.

EMBED
?
?

Wat is dit?

Dit is een stukje code waarmee je de speler met clip in een webpagina kan opnemen. Copieer de code en plak het exact zo in de HTML-code van de pagina.

POPUP
?
?

Wat is dit?

Deze link is om de clip in een pop-up te tonen, een kleiner venster boven je pagina. Handig als je de clip niet in de pagina wilt zetten met EMBED.

Dossiers

Trefwoorden

Letterlijke tekst uit de clip

Batavia: hét centrum van de VOC in Azië. Het ligt heel centraal in Indië, op het eiland Java. In de 17de eeuw worden alle VOC-vestigingen in Azië vanuit Batavia bestuurd. Opvalllend is het indrukwekkend kasteel op het eiland. Daarin zetelt de hoge regering van de VOC, met als belangrijkste man de 'gouverneur-generaal'.

In de haven van Batavia is het een komen en gaan van schepen, volbeladen met goederen: kleine inheemse schepen uit de buurt, maar ook grote VOC-schepen die uit Nederland komen, of net terug zijn uit een andere VOC-vestiging in Azië.

In de beginjaren koopt de VOC specerijen in Batavia in ruil voor goud en zilver. Maar dat is een dure grap en bovendien: hoe kom je aan zo veel goud en zilver? De VOC besluit daarom om het anders te gaan doen. Het bedrijf sticht nieuwe handelsposten langs de kusten van India, China en Japan. De VOC wil niet alleen meer handelen tussen Europa en Azië, maar ook tussen de verschillende landen in Azië onderling. Door op meerdere handelsposten spullen te kopen en te verkopen, kan de VOC de winst steeds hoger maken. Een voorbeeld: met zilver uit Europa koopt de VOC elk jaar tienduizenden hertenvellen in Siam, ofwel Thailand.

Die hertenvellen vérkopen ze met enorme winst aan Japan, die ervoor betaalt met goud, zilver en koper. Dit geld gebruikt de VOC om in India textielproducten te kopen, die ze vervolgens weer verkopen aan de Indonesische eilanden. De mensen daar zijn namelijk dol op textiel en ruilen het graag om voor specerijen. De VOC neemt die specerijen vervolgens mee naar Amsterdam, en krijgt er daar heel veel geld voor.

Een voorbeeld van specerijen die populair zijn, zijn nootmuskaat en foelie; ze zijn alleen te krijgen op de Indonesische Banda-eilanden. Om te zorgen voor zo min mogelijk handelsconcurrentie, sluit de VOC een deal met de Banda-eilanden: als deze eilanden hun specerijen alléén aan de VOC verkopen, krijgen ze van de VOC rijst en kleding.

Maar al snel blijkt dat de VOC de overeenkomst niet nakomt; ze levert veel te weinig rijst. De Bandanezen krijgen honger en gaan - tegen de afspraak in - toch zaken doen met anderen. De VOC is daar woedend over. VOC-baas Jan Pieterszoon Koen trekt vanuit Batavia met een groot leger naar de Banda-eilanden om ze een lesje te leren. Hij richt een gruwelijke slachting aan. Zijn troepen moorden bijna de hele bevolking uit. Een pikzwarte bladzijde in het geschiedenisboek van de VOC...

Als Jan Pieterszoon Koen dan helemaal de macht heeft over de Banda-eilanden, maakt hij er één groot nootmuskaatgebied van. Hij weet nu zeker dat alleen de VOC deze dure specerijen heeft. Smokkelaars en alle anderen die dit VOC-recht ontduiken, worden gestraft. Om de handel te beschermen bouwt de VOC grote forten en schansen. Overal staan kanonnen - klaar om te schieten.

?

Plus

?

Wat is dit?

In SchoolTV-beeldbank Plus vindt u bij veel clips digilessen, quizzen en werkbladen.

Zoek een clip

Bekijk ook eens

Heren 17
Heren 17
Het bestuur van de VOC
Ruim baan voor de VOC
Ruim baan voor de VOC
De eerste multinational ter wereld
Specerijen uit Indië
Specerijen uit Indië
De start van een bloeiende handel
?

Lees ook eens

?

Wat is dit?

Hier vind je achtergondinformatie van Eigenwijzer.
Eigenwijzer is de site van schoolTV voor je werkstuk, spreekbeurt en andere opdrachten.

Herenhuizen in Amsterdam
De Amsterdamse grachtengordel
Dure herenhuizen met mooie gevels

De grachten in Amsterdam, met hun majestueuze grachtenpanden, vertellen veel over de rijke geschiedenis van de stad in de Gouden Eeuw. 300 jaar later is de Amsterdamse grachtengordel benoemd tot werelderfgoed.

Logo Max Havelaar
Fair trade versterken?
Er is ook kritiek

Door eerlijke handel krijgen de boeren een eerlijke prijs voor hun producten en kunnen zij hun levensstandaard verbeteren. Dit klinkt mooi, maar er is ook kritiek.

Logo Max Havelaar
Fair trade: het gebeurt
Een eerlijk keurmerk

Niet alle handel is eerlijk. Soms komen producten tot stand door kinderarbeid of zelfs dwangarbeid. Om dit te voorkomen, moeten er open en eerlijke afspraken tussen kopers en producent worden gemaakt.

Het Zuid-Afrikaanse Onze vader
Het Afrikaans
Een mengeling van talen

Het Afrikaans is een taal die voornamelijk in Zuid-Afrika en Namibië gesproken wordt. Het bevat veel invloeden uit het Nederlands, waardoor sommige woorden je bekend voor zullen komen. Een string is bijvoorbeeld een amperbroekie en een giraffe een kameelpeerd.

Ötzi de ijsmummie
Ötzi de ijsmummie
Van meer dan 5000 jaar oud

Ötzi is een ijsmummie van meer dan 5000 jaar oud. In 1991 wordt hij gevonden in het Ötzdal van de Oostenrijkse Alpen. Doordat het lichaam zo lang ingevroren heeft gezeten in het ijs, is het goed bewaard gebleven.