PO aardrijkskunde

Natuur en techniek PO

Geschiedenis PO

Sport PO

Engels PO

Taal en spelling po

Kunst PO

Mens en maatschappij PO

Rekenen PO

SNowbaorder

Het Jeugdjournaal in de ochtend met nieuws over een groot optreden tijdens een sportwedstrijd in Amerika. En heel veel Olympische Spelen.

Nieuws over de Olympische Spelen

Jeugdjournaal maandag 9 februari

Zenat bevindt zich op het kruispunt tussen twee werelden. Ze is geboren in Afghanistan, waar haar hart, familie en cultuur ligt, maar ze woont nu in Nederland, waar haar toekomst ligt. Dat betekent een nieuwe taal leren en nieuwe vrienden maken. Zenat heeft een heel grote droom: ze wil schrijver worden. Haar verlangen om in de nieuwe omgeving erbij te horen zonder haar oorspronkelijke cultuur te verliezen probeert ze vast te leggen in een boek. Geheel geschreven in het Nederlands.

Ik ben nieuw

Kinderen met een vluchtverleden zijn nauwelijks zichtbaar in de Nederlandse media en worden vaak als kansarm gezien. Ze vertellen hun persoonlijke verhaal en samen met artiest Jay-Way maken ze een krachtig lied over hoe het is om nieuw te zijn in een land, een klas of een buurt.

Zenat bevindt zich op het kruispunt tussen twee werelden. Ze is geboren in Afghanistan, maar ze woont nu in Nederland. Zenat heeft een heel grote droom: ze wil schrijver worden.

Thuis in twee landen

Welkom in de wereld van superzoom. Want wie zoomt, ziet meer. Met vandaag in de hoofdrol: brood. En ieder sneetje vraagt zich hetzelfde af: waarmee word ik belegd? Zelf ben ik groot fan van de combinatie kaas met appelstroop. Ieder z’n eigen ding toch? Je kunt je boterham op tientallen manieren beleggen, maar je kunt ook je beleg op tientallen manieren boterhammen, van wit tot volkorenbrood. Maar wat is nou het grote verschil tussen deze twee? We gaan even terug naar de basis van brood. De basis van iedere boterham is graan. Het populairste brood in Nederland is volkorenbrood en dat is gemaakt van dit soort graan. Tarwe. Je kent ze wel, de wuivende tarwevelden vol graan. En uit deze pluimen komt de tarwekorrel. Deze korrel bestaat uit drie verschillende onderdelen: de buitenkant, het vliesje, dat noemen we ook wel de zemel. Het binnenste, noemen we ook wel de meelkern en dan heb je onderin ook nog de kiem zitten. Het grote verschil tussen dit volkorenbrood en dit witbrood is hoeveel je van de graankorrel gebruikt. Bij witbrood gebruik je alleen het binnenste, dus de kern van de korrel dus niet de kiem en niet de zemel. Kijk, en dat noem je dan bloem. Volkorenbrood is gemaakt van de hele korrel, dus met de kiem en de zemel erbij. Kijk, dit is volkorenmeel en je kan het ook zien. Hier zie je stukjes kiem en zemel zitten. Het is zover, tijd voor de superzoom. Camera klaar? Boterham klaar voor? Oké, daar gaan we. Brood. Een universum vol gebakken lucht. Kijk, deze wereld vol luchtgangen en gebakken graan. Dit brooddoolhof is helder wit, bijna doorzichtig. Heel af en toe zie je een donker spikkeltje, maar de witte boterham houdt het het liefst zo schoon mogelijk. En dan reizen we door van de witte planeet naar de volkoren planeet. Weer die massale luchtkamers, maar nu omgeven door bouwmateriaal dat veel groffer, veel robuuster is. Overal zie je flarden van tarwekorrels zitten. Het vliesje is vaak ook nog goed herkenbaar, hier bijvoorbeeld. Door al die stukjes is het hier midden in het volkorenbrood veel gezonder.  Ik heb er wel trek van gekregen zeg. Ha, lekker!

Wat is het verschil tussen witbrood en volkorenbrood?

Het Klokhuis informeert kinderen van acht tot veertien over de wereld om hen heen, in de breedste zin van het woord. 

Het Klokhuis

Als je brood van dichtbij bekijkt, zie je vooral veel lucht. Bij een volkoren boterham zie je veel meer kleuren en structuren dan bij een witte boterham. Dat komt omdat voor volkorenbrood de hele graankorrel wordt gebruikt.

Brood van dichtbij

Wat is het verschil tussen witbrood en volkoren brood?

Saïd en Anna zijn aan het voetballen, maar krijgen ruzie. Bodi, die op de reparatie van zijn rolstoel wacht, zegt dat basketballen veel leuker is dan voetballen. Nadat Saïd en Anna een eigen rolstoel en basket hebben gemaakt om samen met Bodi te basketballen, wil hij niet meedoen. Lukt het hun om Bodi zo ver te krijgen?

Saïd & Anna

Saïd (6) en Anna (7) zijn beste vrienden en zijn dagelijks te vinden in de Repair Shop van Saïds ouders. Ook hun eigen 'probleempjes' weten ze op geheel eigen, creatieve wijze te fixen. (EO).

Naar het lesmateriaal bij Saïd & Anna

Saïd en Anna zijn aan het voetballen. Bodi zegt dat basketballen leuker is. Wanneer Saïd en Anna met Bodi willen basketballen, wil hij niet meedoen. Lukt het hun om Bodi zo ver te krijgen?

Mandarijnbal (afl. 10 seizoen 2)

Nieuw voor primair onderwijs

VO biologie

VO aardrijkskunde

VO geschiedenis

VO Nederlands

Economie VO

Mens en maatschappij VO

Engels VO

VO wiskunde

VO kunst

Ik ben hier bij het bedrijf begonnen als inpakker, maar nu werk ik als hulp vak arbeider aan deze drukmachine. Ik verdien goed en ik kan goed opschieten met mijn Nederlandse collega's. Ik denk hier zo'n jaar of tien te blijven. Dan heb ik zoveel gespaard dat ik een stuk land bij mijn boerderij in Turkije kan kopen. In de jaren zestig en zeventig komen er duizenden arbeiders uit landen als Italië, Turkije en Marokko naar Nederland. Gastarbeiders worden ze genoemd. Waarom? En wat betekent hun komst voor de Nederlandse samenleving? Laten we even terugspoelen. Eind jaren vijftig. Nederland komt net uit de Tweede Wereldoorlog. In hoog tempo wordt het land weer opgebouwd. De wederopbouw noemen we dat. De economie raakt in een stroomversnelling. De welvaart stijgt en daardoor gaat ook de Nederlandse arbeider er flink op vooruit. De zesdaagse werkweek gaat naar vijf dagen, waardoor mensen veel meer vrije tijd hebben en de lonen stijgen. Veel Nederlanders kunnen zich meer veroorloven, zoals vakantie of een auto. Met goede lonen. Er zat werk komt kieskeurigheid. Met name ongeschoolde en laagbetaalde arbeid doen veel mensen liever niet meer. Hierdoor zijn er grote personeelstekorten in de industrie, de mijnbouw, havens en in de schoonmaak. En dat is een probleem. Dus gaan de Nederlandse regering en grote bedrijven op zoek naar een oplossing. Werk genoeg, maar handjes tekort, dat was het voornaamste probleem. En het ging niet om de technische mensen, maar het ging om ongeschoolde mensen en die waren op de Nederlandse arbeidsmarkt niet voorradig. En als er een paar waren die hadden liever zin om dit te gaan doen. En die oplossing wordt gevonden buiten Nederland. De staat werft arbeiders uit andere landen om tijdelijk te komen werken als gast. Vandaar gastarbeider. Al in 1957 maakt Nederland hier afspraken over met Italië en hierna ook met Spanje, met Griekenland, met Joegoslavië, met Turkije en Marokko. Van het bedrijf uit werd er dus geworven, ging de tolk, ging mee. Ben eigen tolk ook en een Turkse man dus sprak vloeiend Nederlands en ging mee en ging personeelsfunctionaris mee. En dan gingen ze naar... in dit boek staat ook. Naar de slavenmarkt toe. Ja, zo zag het eruit. Voor de Nederlanders in de landen waar de gastarbeiders vandaan komen is in die tijd veel armoede en hoge werkloosheid. Veel jonge mannen zien werken in Nederland als een kans om geld te verdienen en hun familie te ondersteunen. Hoe kom je dan een keer naar Nederland? Wie? Wie heeft dat bedacht? Toen ik in Italië uit dienst kwam, kwam ik bij het bureau en zei dat ik werk zocht.. Ze vroegen hoe oud ik was. Ik zei: volgende maand word ik 23 jaar. Ze zeiden dat ze in Nederland vrijgezellige, Italianen zochten. Gezond en niet getrouwd. Wil je naar Nederland gaan? Ja, dat wilde ik wel. In totaal komen er in de jaren zestig zo'n 200.000 mannelijke gastarbeiders naar Nederland. Van Almelo tot IJmuiden. Ze komen overal terecht. Ze werken in de fabrieken, mijnen, in de landbouw, in de havens. Het is vaak zwaar werk onder slechte omstandigheden. Er zijn nauwelijks veiligheidsmaatregelen en de werkdagen zijn lang. De bedrijven regelen meestal wel huisvesting en maaltijden. Zo worden er pensions opgericht waar de arbeiders met meerdere mensen op één kamer moeten slapen. De mannen worden door de overheid niet actief betrokken bij de Nederlandse samenleving. Ze spreken vaak dus nauwelijks Nederlands en hun leven speelt zich af binnen hun eigen gemeenschap. Het oorspronkelijke idee is namelijk dat de gastarbeiders tijdelijk in Nederland werken en de meeste Spanjaarden en Italianen blijven ook echt maar tijdelijk. Als hun contract voorbij is, gaan ze weer terug. Maar de bedrijven zien het liefst dat de gastarbeiders juist niet vertrekken. Ze zijn intussen afhankelijk geworden van de buitenlandse mannen die veel goedkoper zijn dan Nederlandse arbeiders. En daarom blijven de bedrijven de contracten verlengen. Dit geldt met name voor de Turkse en Marokkaanse arbeiders. In Nederland hebben ze zekerheid, dus lijkt hun toekomst hier rooskleuriger dan in hun thuisland. Steeds meer van hen kiezen er dan ook voor om zich hier permanent te vestigen. In het begin dacht ik twee of drie jaar te gaan werken en als ik dan een beetje geld had verdiend, dan ga ik wel weer terug naar mijn eigen gezin. Maar achteraf gezien, nee, dat was niet de bedoeling. Toen ik terugkwam in Turkije was er geen werk. Ik moest werk zoeken. Dan kan ik beter hier blijven. Doordat zoveel gastarbeiders hier blijven. Verandert de situatie bij de Nederlandse bevolking rijst de vraag of de nieuwkomers moeten integreren. Dat betekent aanpassen en opgaan in de Nederlandse maatschappij. Zou je het onaangenaam vinden of zou je er bezwaar tegen hebben wanneer bijvoorbeeld uw dochtertje later zou trouwen met een buitenlandse gastarbeider? Nou, dat ligt er natuurlijk aan wat voor jongen dat het is. Hè als hij goed voor haar is en zo. Maar ja, het is natuurlijk altijd wel uitkijken. Maar ja, het zijn net zo goed mensen als wij. Waarom niet? Nee, geen enkel bezwaar. Waarom zou ik daar bezwaar tegen hebben? Ik zie daar een reden voor om ze niet als medemensen te behandelen. Zou je bezwaar tegen hebben? Ja. Nou, waarom? Nou, ik hou niet van buitenlandse gastarbeiders, ik vind ze hier niet horen. De jaren zeventig. Het tij begint te keren. Na jaren van welvaart belandt Nederland in een economische crisis. We zijn hier vandaag gekomen met vele duizenden vakbondsleden om te demonstreren, te demonstreren voor werkgelegenheid. En dan zijn er ook nog grote veranderingen in de sectoren waarin met name de gastarbeiders weer de mijnen worden gesloten. De textielindustrie wordt verplaatst naar Azië en er is toename van automatisering. Het werk dat de arbeiders eerst met de hand moeten doen, wordt nu door machines gedaan. Ja, economisch gezien is de gastarbeider niet meer nodig. Het werk zit erop. De regering besluit de werving van gastarbeiders te stoppen. Intussen wonen een heleboel oud gastarbeiders nu permanent in Nederland, vaak alleen. Hun gezin is meestal nog in het land van herkomst. De regering vindt het onmenselijk om de mannen bij hun gezinnen weg te houden en bovendien is Nederland door internationale verdragen verplicht om het recht op gezinsleven te respecteren. In 1974 wordt daarom de wet op gezinshereniging ingevoerd. Met deze wet wordt het de mensen mogelijk gemaakt om hun families naar Nederland te halen. Duizenden, met name vrouwen en kinderen emigreren naar Nederland. Maar het leven in Nederland is niet altijd makkelijk. Veel gastarbeiders zijn werkloos en hebben door de taalbarrière moeite met het vinden van nieuw werk. Gezinnen komen in financiële problemen en dan hebben ze vaak ook nog eens te maken met discriminatie, racisme en kansenongelijkheid. De regering besluit toch meer aandacht te besteden aan het integreren van deze nieuwe groep Nederlanders. Er worden taalcursussen georganiseerd en kinderen van migranten gaan naar Nederlandse scholen, zodat ze betrokken worden bij de samenleving. De gastarbeiders zijn de eerste grote groep migranten die na de Tweede Wereldoorlog naar Nederland komen, maar niet de laatste. Niet lang erna volgen ook mensen uit de voormalige koloniën, zoals Suriname en Indonesië. En dan zijn er nog zogenoemde illegale arbeidsmigranten die een kans op overleven zoeken in Nederland. Door deze groepen migranten verandert Nederland na de oorlog steeds meer in een multiculturele samenleving. Dit leidt ook tot meer culturele diversiteit. Zo komen er nieuwe religies als de islam en het hindoeïsme bij. Net als nieuwe muziekstijlen, taalgebruik en tradities. En ook de eetcultuur is veranderd. Denk maar eens aan pizza, muntthee en döner. Voor sommige mensen zijn die nieuwe culturele uitingen wennen, zoals de man-vrouwverhoudingen binnen sommige nieuwe geloven en kleine dingen zoals wel of niet schoenen uit een huis. Ook groeit de angst voor islamisering. Dit leidt zowel op straat als in de politiek tot discussie met name over de vraag of er wel integratie moet zijn en of nieuwe migranten welkom zijn. Willen jullie in deze stad en in Nederland meer of minder Marokkanen? Minder! Minder! Minder! De gastarbeiders komen, uitgenodigd door de staat en grote bedrijven naar Nederland om de arbeiders te korten op te vullen. Ze zijn daarmee essentieel voor de economische groei en welvaart van het naoorlogse Nederland. En dit is niet alleen iets van vroeger. Ook vandaag de dag komen er nog steeds veel arbeidsmigranten naar Nederland, zowel legaal als illegaal. Al noemen we ze geen gastarbeiders meer. Die groep die in de jaren zestig kwam, is inmiddels al generaties lang Nederlander. Ze horen bij de Nederlandse samenleving, maar nog steeds ervaren veel van hen een achterstand. De kloof tussen groepen met en zonder een migratieachtergrond lijkt moeilijk te dichten. Ook vandaag de dag. Als je het hebt over begrijpen van een cultuur correcte manier hanteren van de taal omgangsvormen, dan denk ik dat ik meer Nederlander ben dan iemand die mij op internet bijvoorbeeld uitmaakt voor ‘vieze kut moslim’ die terug moet naar zijn eigen land. Om maar wat plastisch te roepen. Ik wil daar zeg maar niet te dramatisch over doen, maar je voelt je wel regelmatig ontheemd daardoor. En het hele idee van nooit volwaardig Nederlander kunnen zijn, tenminste in de ogen van sommige mensen nooit vol kunnen meedoen omdat er toch altijd reserves zijn bij anderen. Dat maakt soms.. Daardoor voel je je soms ontheemd, soms wanhopig, soms moedeloos, dan weer strijdvaardig.

Gastarbeiders

Wat leidde tot de Eerste Wereldoorlog? Wat is er gebeurd tijdens de Cubacrisis en waarom stond er een grensmuur middenin Berlijn? In FF terugspoelen kijken we terug naar het verleden. Wat is er gebeurd en wat zijn de gevolgen?

FF terugspoelen

In de jaren 60 en 70 komen er duizenden buitenlandse arbeiders naar Nederland. Ze worden geworden door de overheid en grote bedrijven om de arbeidstekorten op te vullen. Ze zijn hiermee essentieel voor de welvaart van Nederland. Met name veel Marokkaanse en Turkse arbeiders besluiten hierna zich permanent in Nederland te vestigen. Hierdoor wordt Nederland een multiculturele samenleving.

Wat betekende de komst van gastarbeiders?

Arbeiders uit andere landen aan het werk in Nederland

Focus in de klas

Presentator Petra Grijzen gaat op zoek naar wetenschappelijke oplossingen voor de problemen van deze tijd. 

Focus op YouTube

Voor het eerst sinds eind jaren 60 keert de mens terug naar de maan. Niet om er een vlag neer te zetten, maar om wetenschappelijk onderzoek te doen. Hoe krijg je een mens veilig op de maan en weer terug op aarde? Petra trekt de stoute moonboots aan en ondergaat zelf een deel van de astronautentraining.

Ruimtereizen: klaar voor de maan

En als je hier dan in de zomer komt,
dan staan daar hele grote sproeierbogen

en er wordt daar meer dan vijftig kuub
per uur uitgetrokken.

Vijftig kuub per uur klinkt als veel

En jij gebruikt in een heel jaar
nog geen vijftig kuub.

Dat zijn grote cijfers.
- En het is grote cijfers.

Schoon water uit de kraan.
We nemen het voor lief.

Hoe lang kunnen
we ons deze luxe nog permitteren?

Drinkwaterbedrijven luiden
de noodklok.

Als we niks doen,
zitten we in 2030

met een gigantisch tekort
aan drinkwater van 100 miljard liter.

Dat is het volledige
jaarlijkse waterverbruik...

van alle inwoners van de provincie
Gelderland. Zo erg is het dus gesteld.

En let op, de belangrijkste bron
van ons drinkwater is grondwater.

En dat wordt ook gebruikt
door de industrie en de landbouw.

Iedereen snakt naar water. En zo
blijft er te weinig over voor de natuur.

Zoals voor deze kastanje
die net na de zomer al verkleurt.

Wat is hier aan de hand?
Deze kastanje is al helemaal bruin.

Ja, na dit jaar zien we
dat dat extra vroeg is.

Ook omdat we te maken hebben
met een droogte.

En ja, de bomen hebben gewoon
ook last van van waterstress

en daardoor laten ze eigenlijk
hun blad ook eerder vallen dit jaar.

De bomen hebben last van waterstress.
Dat klinkt serieus.

Realiseren wij ons
dat genoeg? Waterstress?

We zijn natuurlijk
wel heel erg gewend dat we altijd
voldoende water beschikbaar hebben.

En ook van goede kwaliteit voor alles
en iedereen.

Ja, Nederland Waterland.
- Ja, ja, eigenlijk wel.
 

Als we 1 probleem niet hebben..
- Ja.

Maar dat probleem hebben we
dus duidelijk wel.

Ons water is niet onbeperkt
beschikbaar en dat is te zien.

Het grondwater staat veel te laag.
- Zullen we eens ergens gaan boren
in de grond?

Want je hebt zo'n mooie boor bij?
- Ja, ik heb.

Ik heb in Wageningen
meegedaan met het NK grondboren.

Da's zwaar he?
- Ja, dat is heel zwaar.

Ja dat is echt zo.
- Zullen we hier eens boren dan?

Ja, let's do it.
- Ja één twee.

En als ik zo in het gat kijk.

Dan zouden we nu ongeveer
bij het grondwater moeten zitten.

Ja, ik denk het wel ja.

Dan zitten we drie decimeter onder
de beekbodem zit het grondwater.

Als mensen niet zoveel hadden
ingegrepen in het watersysteem,

dan stonden we nu onder water.
- Oké.

Dan hadden we hier niet gestaan.
- Hadden we hier niet gestaan?

Nee, dit is echt een gevolg
van menselijk handelen.

Drinkwaterbedrijven trekken dus al aan
de bel en de natuur stikt van de dorst.

En al die problemen, die hebben we
dus vooral aan onszelf te danken.

Hoe wordt er door de mens ingegrepen
in dat watersysteem?

Eigenlijk is
het hele stelsel vooral gericht
op het voorkomen van wateroverlast.

 
Dat dat is één oorzaak.

Je vroeg naar meerdere oorzaken,
andere oorzaken.

Dat zijn grondwaterwinning voor de
drinkwaterbedrijven en in de industrie,

maar ook voor beregening.
Want ja, als je.

Van onze tuinen?
- Van onze tuinen,

maar ook in de landbouw vooral.
Er wordt ook heel veel beregend.

En als je hier dan in de zomer komt,
dan staan daar hele grote sproeierbogen

en er wordt daar meer dan vijftig kuub
per uur uitgetrokken.

Vijftig kuub per uur klinkt als veel.

En jij gebruikt in een heel jaar
nog geen vijftig kuub.

Dat zijn grote cijfers.

Het is grote cijfers. En
vanuit een boer is het te begrijpen.

Hoewel een boer
ook anders kan boeren.

Er zijn ook boeren die het anders doen,
die veel zuiniger omgaan met water.

Ja, maar als je eenmaal
in dat hele intensieve systeem zit

en je moet hoog productief boeren.
- Je moet veel produceren?

Je moet heel veel produceren, dan is
dat wel te begrijpen dat je zo handelt.

Dat is precies de situatie
waarin ook boer Robbert zich bevindt.

Iedereen wil eigenlijk grondwater.

Wij hebben het nodig
voor onze gewassen gezond houden,

want zonder water
kunnen wij geen gewassen telen.

Dat dat houdt gewoon op dan.

Je kunt eigenlijk, vind ik dan moeilijk
tegen iemand zeggen van nou oké,

wij vinden dat jullie teveel
water gebruiken, dus het moet minder.

Punt. Nou dat.
Volgens mij werkt het niet zo dan.

Wij moeten
ook een alternatief dan hebben.

Stel je kan in de zomer
niet dit gebruiken, niet beregenen.

Wat gebeurt er dan?

Dan met name die Frieslander
aardappelen en die rode uien die.

Ja, die planten die.
Die overleven dat niet zeg maar.

Die gaan eigenlijk halverwege
de groei en gaan die gewoon dood.

En tegen dit probleem loopt de boer
elk jaar weer aan.

In welke cyclus zit de
intensieve landbouw precies gevangen?

Na de natte herfst en wintermaanden
willen boeren zoals Robert

zo snel mogelijk het land op.
Daarvoor moet het grondwaterpeil omlaag.

Afvoeren dus,
bijvoorbeeld via sloten.

In de zomer is het warm
en valt er weinig neerslag.

Veel boeren beregenen daarom
hun gewassen

en dat water wordt grotendeels opgenomen
door de planten en een deel verdampt.

Het sijpelt dus niet terug de bodem in.
Om het grondwaterpeil aan te vullen.

En daar komt klimaatverandering nog
eens bovenop.

Met hetere, drogere zomers
waarin de watervraag stijgt.

In recente droge periodes verdrievoudigt
het watergebruik van de landbouw.

Het wordt dus in de zomer steeds
heter en droger en daarop reageren we

door alleen maar meer water uit de
grond te slurpen. Dat is niet slim.

Het erge is we weten niet eens
precies hoeveel grondwater

er door boeren wordt onttrokken.
 

Wordt er eigenlijk gekeken naar
hoeveel van die onttrekking er zijn?

Hoe groot is die impact daarvan?

Weten we dat?
- Dat weten we onvoldoende,

omdat de waterschappen
Die moeten eigenlijk zorgen

dat dat goed geregistreerd wordt
en die doen dat niet.

Maar waarom niet?

Ja, dat moet
je aan die bestuurders vragen.

Ja, want het klinkt gek
dat we die grote onttrekkingen,

die toch een groot onderdeel zijn
van dat grondwaterprobleem

wat we hier voor ons zien,
dat we dat niet registreren.

Dan denk ik dat is wanbeleid, dat is
het waterbeheer van de vrije markt,

noem ik het. We laten het
aan iedere individuele over,

waardoor we
er met z'n allen slechter van worden.

We hebben net gehoord en we zien
hoe laag het grondwater staat.

We zien het überhaupt in deze beek.

Het water had
tot ons tot onze kin moeten staan.

Dus wat is
de oplossing voor dit waterprobleem?

Ja, je zou er best iets aan kunnen doen.
Je zou kunnen zeggen nou,

als je onttrekt, zet er een meter op
en voer eventueel een tarief in.

Als je teveel onttrekt
dat je dan gaat gaat dokken.

Naast dat er niet goed wordt bijgehouden
hoeveel water de boeren uit de grond

halen, weten we uberhaupt niet hoeveel
grondwater er precies in de bodem zit.

Dat brengen onderzoekers nu
voor het eerst in kaart.

En niet met een boor in de grond,
maar vanuit de lucht.

Hoeveel water zit er eigenlijk
onder de grond?

Ja, ja, die helikopter, die vliegt
in lijnen door het landschap.

Ja, het doet echt heel veel metingen.

Dus als een boer hier aan
het maaiveld zoet grondwater heeft,

dan weet hij dat natuurlijk,
want dat is nodig voor zijn gewassen.

Maar tot voorheen wisten ze niet
eigenlijk van hoeveel zoetwater

er is voordat je in het zoute komt.
- Maar dat is fascinerend, toch?

Ik bedoel die we.
We gebruiken dat zoete water volop.

De industrie gebruikt het.
Mensen gebruiken het.

Burgers. Boeren gebruiken het.

Ja, en we weten eigenlijk niet hoeveel
er precies op die plekken zitten.

Dankzij dit soort
metingen weten we dat dus straks.

We weten het nu in Zeeland al.
- Echt waar? - Maar straks weten we dat

ook voor de andere gebieden
die we nu aan het analyseren zijn.

Het is echt wel relevant
om te weten, toch?

Ja natuurlijk.
- Er is nog veel om uit te zoeken.

Zowel hoeveel grondwater we gebruiken
als hoeveel grondwater er is.

Één ding weten we al wel lange tijd
we kunnen niet zo doorgaan als nu.

Na 1976
is de studiecommissie Waterbeheer,

Bos, Natuur en Landschap verschenen.
Dat was zo'n stapel rapporten.

Daarna in de jaren 90 nationaal
onderzoeksprogramma Verdroging.

Zo'n stapel rapporten,
promotieonderzoeken.

Er is gigantisch
veel is er verschenen.

Echt, je kan
er een boekenkast mee vullen.

Maar we staan hier anno 2025
in een opgedroogde beek te praten

over een probleem waar het nota bene
vijftig jaar geleden al over ging.

Althans met stikstof.
- Maar hoe kan dat?

Dat gebrek aan daadkracht
bij bestuurders?

Ik zeg wel eens dat de verdroging is.
vergeet je stikstofprobleem.

Of het hoort bij behoorlijk bestuur.
Dat je weet wat je doet

in je watersysteem
en dat je opkomt voor alle belangen.

Dus hier is overheidsregie
voor nodig.

Die overheidsregie, daar kan één man
wel wat in betekenen.

De Deltacommissaris
die advies geeft aan beleidsmakers

en ze aanzet om te veranderen,
heet Co Verdaas.

Ja, stap voor stap

zijn we zeg na honderden jaren
van water afvoeren nu aan het kijken.

Ja, hoe kunnen we weer het water daar
waar het valt ook vasthouden,

opvangen en
die voorraad op peil houden?

Met name ook de landbouw zit in
in een soort klem.

Die hebben te maken met droge zomers.

Ja, dat waterpeil is aan het zakken
en tegelijkertijd hebben ze water nodig

om de droogte te compenseren,
zal ik maar zeggen.

Waterschappen houden sinds 2012
eigenlijk nauwelijks meer bij hoe

dat met die onttrekking zit?
Ja, hoe is dat mogelijk?

Omdat het heel lang
geen urgent vraagstuk was.

En wij moeten ook nu laten zien
dat we dat op orde gaan brengen.

Want als je niet weet
wat er wordt onttrokken,

dan kijk je ook een beetje
in een in een black box natuurlijk.

Wanneer weten we
wat er wordt onttrokken?

Ja, kijk, het gaat om duizenden,
zo niet tienduizenden onttrekkingen.

Voor vele honderdduizenden liters.

Ik weet dat dat,
nu die actie volop is ingezet,

dat mensen
ook wordt gevraagd meldt u.

En in 2028 zou dat in verordeningen,
in wetgeving,

Zou dat gewoon
ook echt vastgelegd moeten zijn,

zodat alle partners Ja,
eigenlijk ook ja.

Niemand wilde denk ik ook onderuit.
Maar dat het gewoon geregeld is.

Ondanks het feit dat we
tien jaar hebben lopen aanmodderen,

zeg jij de komende twee jaar
gaan we het oplossen.

De komende twee jaar
gaan we de koers overleggen.

Dat we het gaan oplossen raakt echt
aan ondernemers

en en de omgeving van mensen.

En dat kost ook jaren
om dat uit te voeren.

Dus dus prima. Dat is mooi,
Maar de Raad van de Leefomgeving

en Infrastructuur oordeelde,
een jaar geleden nog maar,

het lukt onvoldoende om "water
en bodem sturend",

want zo heet dat waar je mee bezig bent,
om dat om dat op orde te krijgen.

De bestuurlijke wil
en daadkracht ontbreekt.

Ja, ja, ja,
ik heb ook in die raad gezeten.

Het zou gek zijn
als ze hadden opgeschreven

Het is allemaal op orde
en ik wil me daar niet mee afdoen.

Ja, maar als je een land 200 jaar
hebt ingericht op water afvoeren.

Nee, dat begrijp ik allemaal wel.

Ja, dat kost tijd.
- Maar gaan we op tijd zijn?

We hebben net,
je hebt net even geschetst, we moeten
nu echt aan de slag.

Inmiddels is eigenlijk voor iedereen onomstreden.
Ja, dit moet gewoon op orde brengen.

Ja, ja, en dat kost ook even tijd.
- Daar sluipt die ontspanning er weer in.

Even de tijd geven, even ruimte
maken. Het is een cultuurverandering.

Maar dat steeds als je dat zegt,
moet ik weer denken aan de woorden
vlak daarvoor.

Die zeggen van nou, het is echt nu,
we zitten er midden in,

het is nu nodig.
- Ja, maar het loopt dus ook.

grondwater bij een boerderij

In 'Wat houdt ons tegen?' onderzoekt schrijver en journalist Jeroen Smit samen met klimaatjournalisten Daphné Dupont-Nivet en Jan van Poppel hoe we grote problemen op het gebied van klimaat, milieuvervuiling, en voedsel- en warenverspilling het hoofd kunnen bieden.

Wat houdt ons tegen? in de klas

Wat houdt ons tegen?

Al jaren klinkt de noodklok over droogte: zodra de temperaturen stijgen, ontstaan problemen. Drinkwaterbedrijven voorspellen dat in 2030 een tekort van ruim 100 miljoen kubieke meter dreigt. Hoe kan dat in waterland Nederland? Het heeft alles te maken met de inrichting van ons land en de manier waarop we met water omgaan. Klimaatverandering maakt de situatie erger door langere droge periodes. Wat houdt ons tegen om slimmer en duurzamer met ons water om te gaan, voordat tekorten onvermijdelijk worden?

Nederland droogteland

Een eeuw geleden was jouw wereldje letterlijk en figuurlijk erg klein. Je zat in je eigen dorp naar buiten te kijken, zonder enig idee van wat er in de rest van de wereld gebeurde. Er waren zelfs geen avocado’s! Nu vlieg je de wereld over, met in je hand een telefoon met onderdelen uit wel 20 landen, om te kijken naar een plaatje van een avocado. Globalisering betekent dat mensen, bedrijven en landen steeds meer met elkaar verbonden zijn, over de hele wereld. Dat wordt mogelijk gemaakt door de snelle ontwikkelingen in transport en communicatie. En doordat we steeds meer open grenzen hebben. Geld en goederen gaan daar makkelijk overheen, waardoor de hele wereld opeens je winkel is geworden. Door globalisering kan jij je hele schoolmusical opvoeren in k-pop, en daar kijkt niemand raar van op. Maar als je denkt: ik ga toch ‘s in Korea kijken naar die bijzondere lokale cultuur, dan kom je daar weer gewoon dezelfde hamburgertent tegen als bij jou om de hoek. Hm, dan toch liever die avocado.

Wat is globalisering?

Waarom zijn bananen krom? Hoe werkt je geheugen? Uiteenlopende vragen die Clipphanger met een grappige animatie op een verrassende manier beantwoordt.

Clipphanger 

Clipphanger op Youtube

Door globalisering ligt de hele wereld binnen handbereik. Mensen, bedrijven en landen zijn steeds meer met elkaar verbonden. Dat is handig, maar zorgt er ook voor dat je overal ter wereld dezelfde hamburgertenten tegenkomt.

Clipphanger

Nieuw voor voortgezet onderwijs

Schooltv.nl is een videodatabase, gevuld met educatieve en informatieve videoclips, filmpjes, fragmenten, liedjes, animaties, lesvideo’s afleveringen, TV-programma’s, televisieseries, videoverzamelingen en afspeellijsten.

Schooltv

Bekijk ook

Extra's

Schooltv biedt meer dan video's! Ontdek onze extra inhoud:

Ontvang jij de nieuwsbrief al? Blijf op de hoogte door je aan te melden en ontvang elke maand een nieuwsbrief naar keuze in je inbox!

De minister zet een streep door de NTR en daarmee ook door Schooltv.          
Laat Schooltv niet verdwijnen. 

Koolmeesje op vetbol

Schrijf je in de voor de maandelijkse nieuwsbrief voor het laatste Schooltv PO-nieuws

Nieuwsbrief PO

Blijf op de hoogte van het laatste Schooltv-nieuws voor VO.

Nieuwsbrief VO

Contact

Schooltv Help

Veelgestelde vragen

Schooltv maakt educatieve content voor het onderwijs, bestaande uit video's en interactief materiaal. Altijd bij de les!